Di peringkat global, pasaran buruh sedang mengalami transformasi mendalam akibat automasi, kecerdasan buatan (AI) dan peralihan kepada ekonomi hijau.
Perubahan ini mempengaruhi bukan sahaja jenis pekerjaan yang wujud, malah kemahiran yang diperlukan dan laluan kerjaya yang tersedia.
Dalam konteks Sarawak, negeri yang sedang mempercepat agenda pembangunan sosioekonomi dan perindustrian, isu kerjaya idaman menjadi semakin kritikal, terutamanya dalam kalangan belia dan graduan.
Trend Global: Data Perubahan Pasaran Buruh dan Kerjaya Masa Hadapan
Menurut laporan Future of Jobs oleh World Economic Forum (WEF), menjelang tahun 2030, sekitar 23 peratus daripada pekerjaan global akan mengalami perubahan struktur sama ada melalui penciptaan peranan baharu atau penghapusan tugas sedia ada.
WEF menganggarkan bahawa 170 juta pekerjaan baharu akan diwujudkan, terutamanya dalam sektor teknologi, penjagaan kesihatan, pendidikan dan tenaga boleh diperbaharui, manakala kira-kira 92 juta pekerjaan dijangka berkurangan akibat automasi.
Lebih penting, laporan yang sama menyatakan bahawa 44 peratus kemahiran sedia ada dalam tenaga kerja global perlu dikemas kini dalam tempoh lima tahun.
Ini menandakan bahawa kerjaya idaman masa depan bukan ditentukan oleh kelayakan akademik semata-mata, tetapi oleh keupayaan individu untuk belajar semula dan menyesuaikan diri.
Di peringkat global, pekerjaan yang dianggap “idaman” kini adalah yang mempunyai permintaan jangka panjang, fleksibiliti dan potensi pertumbuhan, bukan sekadar kestabilan sementara.
Landskap Nasional: Statistik Malaysia dan Realiti Graduan
Di Malaysia, Jabatan Perangkaan Malaysia (DOSM) merekodkan jumlah tenaga buruh melebihi 16.3 juta orang, dengan kadar pengangguran sekitar 3.2 peratus.
Walaupun angka ini menunjukkan keadaan pasaran buruh yang stabil, analisis lebih mendalam mendedahkan isu struktur yang signifikan.
Data DOSM menunjukkan bahawa hampir 30 peratus graduan bekerja dalam pekerjaan separa mahir atau tidak mahir, walaupun memiliki kelayakan diploma atau ijazah.
Selain itu, lebih 36 peratus graduan memperoleh pendapatan di bawah RM2,000 sebulan pada peringkat awal kerjaya, mencerminkan isu guna tenaga tidak penuh (underemployment) yang menjejaskan kepuasan dan aspirasi kerjaya.
Kajian Microsoft dan LinkedIn pula menunjukkan bahawa lebih 60 peratus majikan di Malaysia menjangkakan kemahiran AI dan digital menjadi keperluan asas dalam tempoh terdekat, namun hanya sekitar 35 hingga 40 peratus tenaga kerja merasakan mereka bersedia dari segi kemahiran.
Jurang ini menjejaskan kebolehan pencari kerja untuk mencapai kerjaya idaman walaupun peluang pekerjaan tersedia.
Sarawak: Analisis Terperinci Pasaran Kerja Negeri
Sarawak merupakan penyumbang utama kepada ekonomi Malaysia, khususnya dalam sektor minyak dan gas, tenaga dan sumber asli.
Data ekonomi negeri menunjukkan bahawa sektor tenaga, pembinaan dan perkhidmatan menyumbang sebahagian besar peluang pekerjaan.
Walau bagaimanapun, struktur pekerjaan Sarawak masih cenderung kepada pekerjaan berkemahiran rendah dan sederhana.
Kadar pengangguran Sarawak dianggarkan sekitar 3.3 hingga 3.5 peratus, sedikit lebih tinggi daripada purata nasional.
Data pasaran buruh turut menunjukkan bahawa bahagian pekerjaan berkemahiran tinggi di Sarawak adalah lebih rendah berbanding negeri seperti Selangor dan Pulau Pinang, yang mempunyai ekosistem industri teknologi dan pembuatan berteknologi tinggi yang lebih matang.
Walaupun iklan jawatan di Sarawak meningkat lebih 40 peratus sejak 2023, laporan pasaran buruh mendapati bahawa kurang daripada 30 peratus permohonan datang daripada pencari kerja tempatan bagi jawatan berkemahiran tinggi.
Keadaan ini menunjukkan dua isu utama: kekurangan kemahiran khusus dalam kalangan tenaga kerja tempatan dan kecenderungan majikan merekrut tenaga kerja dari luar negeri.
Kerjaya Idaman: Aspirasi vs. Realiti di Sarawak
Di peringkat global, kerjaya idaman semakin dikaitkan dengan fleksibiliti, peluang kemajuan dan makna kerja. Pekerjaan jarak jauh dan ekonomi gig diterima sebagai laluan kerjaya sah di banyak negara maju.
Namun, di Sarawak, persepsi kerjaya idaman masih tertumpu kepada pekerjaan sektor awam atau syarikat besar yang menawarkan kestabilan.
Statistik menunjukkan bahawa sektor awam hanya mampu menyerap sebahagian kecil graduan setiap tahun, menyebabkan persaingan sengit dan kekecewaan dalam kalangan belia.
Ketidaksepadanan antara aspirasi dan realiti ini menyumbang kepada penghijrahan bakat muda Sarawak ke negeri lain, sekali gus menjejaskan pembangunan modal insan tempatan.
Penyelesaian Berasaskan Bukti
1. Perancangan Kerjaya Berasaskan Data
Platform MYFutureJobs dan MYFutureJobs Galaxy menyediakan data masa nyata mengenai pekerjaan berpermintaan tinggi, purata gaji dan kemahiran diperlukan.
Kajian keberkesanan menunjukkan bahawa pencari kerja yang menggunakan data pasaran buruh mempunyai kadar penempatan kerja yang lebih tinggi dan tempoh pencarian kerja yang lebih singkat.
Integrasi data ini ke dalam sistem kaunseling kerjaya di sekolah dan universiti Sarawak boleh membantu pelajar merancang laluan kerjaya yang lebih realistik dan strategik.
2. Pendidikan dan Latihan Berfokus Industri
Kajian nasional menunjukkan bahawa graduan yang menjalani latihan industri berstruktur mempunyai kadar kebolehpasaran 20 hingga 30 peratus lebih tinggi berbanding graduan tanpa pengalaman industri.
Oleh itu, peluasan program perantisan (apprenticeship) dan latihan berasaskan industri strategik Sarawak seperti tenaga hijau dan ekonomi digital amat berpotensi meningkatkan pencapaian kerjaya idaman.
3. Menangani Jurang Bandar–Luar Bandar
Dianggarkan hampir 40 peratus belia Sarawak tinggal di kawasan luar bandar, namun akses kepada latihan digital dan teknologi masih terhad.
Pelaburan dalam infrastruktur digital dan pusat latihan kemahiran boleh membuka peluang pekerjaan jarak jauh, sekali gus memperluaskan definisi kerjaya idaman dalam konteks Sarawak.
4. Keusahawanan dan Ekonomi Gig
Ekonomi gig di Malaysia menyumbang hampir 20 peratus pendapatan tambahan isi rumah bandar.
Dengan latihan keusahawanan, literasi kewangan dan perlindungan sosial, sektor ini boleh menjadi laluan kerjaya mampan, khususnya bagi belia Sarawak yang mempunyai akses terhad kepada pekerjaan formal.
Kritikan Berasaskan Data
Walaupun pelbagai inisiatif pembangunan kerjaya telah diperkenalkan, data menunjukkan bahawa pelaksanaan dan pemantauan masih tidak sekata.
Tanpa penilaian berasaskan hasil (outcome-based evaluation), program pembangunan kerjaya berisiko gagal mencapai kumpulan sasaran.
Kritikan ini menekankan keperluan kepada pengumpulan data yang telus, penilaian berkala dan penyelarasan antara agensi.
Dimensi Tadbir Urus dan Kelestarian Kerjaya
Selain kemahiran dan peluang pekerjaan, aspek tadbir urus pasaran buruh turut memainkan peranan penting dalam merealisasikan kerjaya idaman.
Data antarabangsa menunjukkan bahawa negara yang mempunyai penyelarasan dasar pendidikan, industri dan tenaga kerja yang kukuh mencatat kadar kebolehpasaran graduan lebih tinggi serta mobiliti kerjaya yang lebih mampan.
Dalam konteks Sarawak, keperluan kepada sistem pemantauan bersepadu yang menilai keberkesanan latihan, kadar penempatan kerja dan kemajuan kerjaya jangka panjang adalah semakin mendesak.
Tanpa data longitudinal mengenai trajektori kerjaya individu, perancangan dasar berisiko bersifat jangka pendek dan reaktif.
Oleh itu, pembangunan ekosistem kerjaya yang lestari memerlukan integrasi data, ketelusan dasar serta komitmen berterusan daripada semua pihak berkepentingan.
Analisis data global, nasional dan Sarawak menunjukkan bahawa kerjaya idaman pada era moden memerlukan pendekatan holistik yang melangkaui penciptaan pekerjaan semata-mata.
Ia menuntut pembangunan kemahiran berterusan, akses pendidikan yang adil dan perancangan kerjaya berasaskan bukti.
Sarawak berdepan cabaran struktur dalam pasaran buruh dan terdapat penyelesaian praktikal yang telah terbukti berkesan.
Dengan pelaksanaan dasar yang konsisten dan berasaskan data, kerjaya idaman boleh direalisasikan sebagai realiti sosial dan ekonomi, bukan sekadar aspirasi peribadi.
Rujukan
Future-proof Careers In Demand As Job Market Evolves | Sarawak Tribune. (2025, November 6). New Sarawak Tribune. https://www.sarawaktribune.com/future-proof-careers-in-demand-as-job-market-evolves
Mail, M. (2025a, January 8). WEF report: 78 million jobs to be created by 2030, urgent need for upskilling in AI, big data, cybersecurity, and human skills. Malay Mail ; Malay Mail. https://www.malaymail.com/news/money/2025/01/08/wef-report-78-million-jobs-to-be-created-by-2030-urgent-need-for-upskilling-in-ai-big-data-cybersecurity-and-human-skills
Mail, M. (2025b, June 30). Malaysia’s strongest labour market since Covid: More jobs, fewer jobless, 70.6pc record participation rate. Malay Mail ; Malay Mail. https://www.malaymail.com/news/malaysia/2025/06/30/malaysias-strongest-labour-market-since-covid-more-jobs-fewer-jobless-706pc-record-participation-rate
MYFutureJobsGalaxy – MYFutureJobs. (2025, October 14). MYFutureJobs. https://myfuturejobs.gov.my/myfuturejobsgalaxy